Xem Nhiều 1/2023 #️ Giáo Án Ngữ Văn 10: Chiến Thắng Mtao # Top 8 Trend | Maiphuongus.net

Xem Nhiều 1/2023 # Giáo Án Ngữ Văn 10: Chiến Thắng Mtao # Top 8 Trend

Cập nhật thông tin chi tiết về Giáo Án Ngữ Văn 10: Chiến Thắng Mtao mới nhất trên website Maiphuongus.net. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất.

Tuần lễ thứ : 01. Tiết thứ : 1 – 2. CHIẾN THẮNG MTAO – MXÂY (Trích Đăm Săn – sử thi Tây Nguyên) A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp HS: Nắm được đặc điểm nghệ thuật xây dựng nhân vật anh hùng, sử thi, nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ của sử thi. Nhận thức được lẽ sống, niềm vui của mỗi người chỉ có được trong cuộc đấu tranh vì danh dự, hạnh phúc cho mọi người. B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN Sách giáo khoa Ngữ văn 10 – tập 1. Sách giáo viên Ngữ văn 10 – tập 1. Thiết kế dạy học Ngữ văn 10 – tập 1. Thiết kế bài giảng Ngữ văn 10 – tập 1. Giới thiệu giáo án Ngữ văn 10 – tập 1. C. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH D. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ Trình bày những đặc trưng cơ bản của văn học dân gian? Trình bày các giá trị của văn học dân gian? Nêu hệ thống thể loại của văn học dân gian? Cho ví dụ một vài thể loại? Bài mới Tây Nguyên không chỉ có cồng chiêng mà còn rất nổi tiếng với những trường ca sử thi anh hùng. Trong Các dân tộc thiểu số ở nước ta đã được Tổ chức văn hoá thế giới UNESCO công nhận Di sản cồng chiêng là di sản văn hóa thế gới. Nhưng số đó, tiêu biểu là đoạn trích mà chúng ta sắp tìm hiểu HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG èGV gọi học sinh đọc phần Tiểu dẫn ở SGK. Nhắc lại định nghĩa về sử thi? Sử thi là thể loại của dân tộc nào? Có mấy loại sử thi? Nêu định nghĩa về từng thể loại? Theo em, tác phẩm sử thi được diễn xướng như thế nào? èGV cho học sinh gach chân các ý chính tóm tắt sử thi Đăm Săn àNói thêm về ý nghĩa cái chết của nhân vật Đăm Săn èGV phân công học sinh lần lượt đọc phân vai đoạn trích: vai Đăm Săn, Mtao Mxây và người dẫn chuyện àNhận xét cách đọc của học sinh Căn cứ vào nội dung tóm tắt của tác phẩm, em hãy nêu vị trí đoạn trích? Bố cục đoạn trích? Theo em, trận đánh diễn ra qua những chặng nào? Tại sao Đăm Săn khiêu chiến? Thái độ của hai bên như thế nào ? Vào cuộc chiến ta luôn thấy có sự đối lập giữa Đăm Săn và Mtao Mxây.Vậy sự đối lập đó cụ thể như thế nào? Em có suy nghĩ gì về vai trò của thần linh trong cuộc chiến này? à chỉ là phù trợ, quyết định chiến thắng là Đăm Săn Nhận xét về hình tượng Đăm Săn qua cuộc đọ sức? Ý nghĩa cuộc chiến? Khi Đăm Săn kêu gọi, dân làng Mtao Mxây có thái độ như thế nào? Lời đáp lời đó cho em biết được suy nghĩ gì của dân làng? Mỗi lần đối đáp có sự khác nhau, biến đổi, phát triển. Điều này khẳng định điều gì? Cảnh mọi người theo Đăm Săn trở về được mô tả như thế nào? Những chi tiết trên đã thể hiện quan niệm gì của người Ê-đê về người anh hùng? Khi Đăm Săn chiến thắng trở về, dân làng của chàng có thái độ như thế nào? Còn các tù trưởng xung quanh có thái độ như thế nào? Vì sao đoạn cuối, tác giả dân gian không miêu tả cảnh chết chóc mà tả cảnh ăn mưng chiến thắng? Hình tượng người anh hùng Đăm Săn trong buổi ăn mừng chiến thắng được miêu tả như thế nào? Nêu lên những chi tiết đó? Trong đoạn trích, tác giả dân gian sử dụng nhiều nhất là nghệ thuật gì? Các hình ảnh, sự vật được đem ra làm chuẩn so sánh được lấy từ đâu? Những hình ảnh này diễn tả điều gì? èGV hướng dẫn HS tổng kết về nội dung và nghệ thuật I. Tìm hiểu chung 1. Sử thi – Định nghĩa. (SGK, trang ) – Gồm 2 loại: + Sử thi thần thoại + Sử thi anh hùng – Hình thức diễn xướng: một người vừa kể, vừa hát, vừa diễn tất cả các vai. 2. Tóm tắt tác phẩm: SGK 3. Đoạn trích a. Vị trí đoạn trích: Thuộc phần giữa tác phẩm b. Bố cục: 3 Phần – Trận đánh của hai tù trưởng. – Đăm Săn cùng các nô lệ trở về sau chiến thắng. – Cảnh ăn mừng chiến thắng. II. Đọc – hiểu văn bản 1. Hình tượng Đăm Săn trong trận chiến vứi Mtao Mxây Đăm Săn khiêu chiến Mtao Mxây run sợ Khi vào cuộc chiến: – Hiệp một: + Trong khi Mtao Mxây múa khiên trước, Đăm Săn vẫn giữ thái độ bình tĩnh, thản nhiên à Điều này thể hiện bản lĩnh của chàng. + Mtao Mxây đã lộ rõ sự kém cõi nhưng vẫn nói những lời huênh hoang. – Hiệp hai: + Đăm Săn múa khiên làm cho Mtao Mxây hốt hoảng trốn chạy với bước cao bước thấp àThể hiện sức mạnh của Đăm Săn và sự yếu sức của Mtao Mxây. + Mtao Mxây cầu cứu Hơ Nhị quăng cho miếng trầu à càng yếu sức + Đăm Săn cướp được miếng trầu à sức chàng tăng lên. – Hiệp ba: + Đăm Săn múa dũng mãnh và đuổi theo Mtao Mxây + Đăm Săn đâm trúng Mtao Mxây nhưng không thủng được áo hắn. Chàng phải cầu cứu thần linh – Hiệp bốn: + Đăm Săn được thần linh giúp sức + Chàng đuổi theo và giết chết kẻ thù. èVới lối mô tả song hành, lối so sánh phóng đại, Đăm Săn hơn hẳn Mtao Mxây về cả tài năng, sức lực, phẩm chất và phong độ. Đòi vợ chỉ là cái cớ, cao hơn chính là mở mang bờ cõi, làm nổi uy danh cộng đồngàĐăm Săn là một nhân vật anh hùng sử thi đích thực 2. Thái độ của mọi người đối với chiến thắng của Đăm Săn a. Dân làng Mtao Mxây – Ba lần Đăm Săn kêu gọi thì cả ba lần mọi người đều hưởng ứng (số 3 tượng trưng cho số nhiều):“Không đi sao được, tù trưởng chúng tôi đã chết, lúa chúng tôi đã mục, chúng tôi còn ở với ai” à Họ nhất trí xem Đăm Săn là tù trưởng, là anh hùng của họ. – Mỗi lần đối đáp có sự khác nhau, biến đổi, phát triển à Qua ba lần hỏi – đáp, lòng trung thành tuyệt đối của mọi nô lệ đối với Đăm Săn ngày càng được tô đậm – Mọi người cùng ra về theo Đăm Săn đông vui như đi hội: “Đoàn người đông như bầy cà tông, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối” – Ý nghĩa: + Thể hiện sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng của cá nhân anh hùng đối với cộng đồng, bộ tộc. + Thể hiện lòng yêu mến, sự tuân phục của tập thể cộng đồng đối cá nhân anh hùng à Đây cũng là biểu hiện của ý thức dân tộc b. Thái độ của dân làng Đăm Săn – Hân hoan chào đón người anh hùng chiến thắng trở về – Đồng lòng hưởng ứng lời kêu gọi của tù trưởng: mở tiệc ăn mừng chiến thắng à phấn khởi, vui mừng, tự hào c. Thái độ của các tù trưởng xung quanh – “nhà Đăm Săn các vị tù trưởng đều từ phương xa đến” – Kéo đến ăn mừng chiến thắng của Đăm Săn như ăn mừng chiến thắng của chính mình à Người anh hùng được toàn thể cộng đồng suy tôn tuyệt đối. 3. Cảnh ăn mừng chiến thắng Hình ảnh Đăm Săn được miêu tả hoà vào với lũ làng trong niềm vui chiến thắng: Đông vui nhộn nhịp Ăn mừng hoành tráng Đăm Săn hiện lên ngoài vẻ đẹp hình thể còn là sức mạnh uy vũ, vô biên trong con mắt ngưỡng mộ của lũ làng à Cách miêu tả phóng đại tạo ấn tượng với độc giả 4. Đặc sắc nghệ thuật Nghệ thuật so sánh, phóng đại: + So sánh tương đồng: như lốc gào, như những vệt sao băng + So sánh tăng cấp: ● đoạn tả cảnh Đăm Săn múa khiên ● đoạn tả cảnh đoàn người đông đảo: “Tôi tớ cõng nước” ● Đoạn mô tả thân hình lực lưỡng của Đăm Săn: “Bắp chân xà dọc” + So sánh tương phản: tả cảnh múa khiên của Đăm Săn và Mtao Mxây – Các hình ảnh, sự vật được đem ra làm chuẩn so sánh được lấy từ thế giới thiên nhỉên, từ vũ trụ bao la à Đề cao tầm vóc lớn lao của người anh hùng, khát vọng không có giới hạn của cộng đồng Ê-đê về một tương lai hùng mạnh, thịnh vượng III. Tổng kết: ( Ghi nhớ – SGK.) 4. Củng cố So sánh hai tù trưởng về thái độ, phẩm chất, tài năng, hành động trong cảnh đánh nhau? Nhận xét về từng nhân vật? Thái độ của mọi người đối với chiến thắng của Đăm Săn là gì? Qua đó nói lên được nguyện vọng gì của cộng đồng? Cảnh ăn mừng chiến thắng thể hiện những khát vọng gì của cộng đồng? Những đặc sắc về nghệ thuật trong đoạn trích? 5. Dặn dò – Học thuộc Ghi nhớ, các nội dung chính của bài học. – Trả lời các câu hỏi ở phần Luyện tập. – Soạn bài mới: Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ. Câu hỏi chuẩn bị – Nêu định nghĩa và đặc điểm của thể loại truyền thuyết? – Đọc và xác định bố cục, tóm tắt câu chuyện? – Thái độ, tình cảm của nhân dân đối với từng nhân vật là gì qua những chi tiết đó? – Những đặc sắc về nghệ thuật của câu chuyện? RÚT KINH NGHIỆM SAU TIẾT DẠY

Soạn Bài Lớp 10: Chiến Thắng Mtao

Soạn bài lớp 10: Chiến thắng Mtao-Mxây

Soạn bài môn Ngữ văn lớp 10 học kì I

Soạn bài: Chiến thắng Mtao-Mxây

được VnDoc sưu tầm và giới thiệu với các bạn để tham khảo về khái niệm của sử thi cũng như hiểu rõ nội dung và tính nghệ thuật được truyền tải trong Chiến thắng Mtao – Mxây được trích trong Đăm Săn sử thi của Tây Nguyên giúp học tập tốt môn Ngữ Văn lớp 10 chuẩn bị cho bài giảng của học kỳ mới sắp tới đây của mình.

Soạn bài lớp 10: Văn bảnSoạn bài lớp 10: Tổng quan văn học Việt Nam

CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

(Trích Đăm Săn – Sử thi Tây Nguyên) I. KIẾN THỨC CƠ BẢN 1. Về khái niệm sử thi

Sử thi là những tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hay nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân thời cổ đại.

Có hai tiểu loại sử thi dân gian:

Sử thi thần thoại là loại sử thi kể về sự hình thành thế giới, sự ra đời của muôn loài, sự hình thành các dân tộc, các vùng cư trú thời cổ đại của họ hoặc cũng có khi kể về sự xuất hiện nền văn minh buổi đầu. Ở nước ta có một số bộ sử thi tiêu biểu cho tiểu loại này như: Đẻ đất đẻ nước (Mường), Ẳm ệt luông (Thái), Cây nêu thần (Mơ-nông),….

Sử thi anh hùng là những câu chuyện kể về cuộc đời và những chiến công hiển hách của người anh hùng – người đại diện cao nhất cho sự giàu có, quyền lực, sức mạnh và ước mơ của cộng đồng người thời cổ đại. Các tác phẩm tiêu biểu trong tiểu loại này là: Đam Săn, Đăm Di, Xing Nhã, Khinh Dú (Ê- đê); Đam Noi (Ba- na),…. Trong số những tác phẩm này thì tác phẩm được biết đến rộng rãi và nổi tiếng hơn cả là sử thi Đam Săn.

2. Về đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây

Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây thuộc phần giữa của tác phẩm: Sau khi về làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đam Săn trở nên một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên(Mtao Grứ) và tù trưởng Sắt (Mtao Mxây) lừa lúc Đam Săn cùng các nô lệ lên rẫy, ra sông lao động sản xuất đã kéo người tới cướp phá buôn làng của chàng và bắt Hơ Nhị về làm vợ. Cả hai lần ấy Đam Săn đều tổ chức đánh trả và chiến thắng, vừa cứu được vợ lại vừa sáp nhập được đất đai, của cải của kẻ địch khiến cho oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có và đông đúc hơn.

Đoạn trích ngợi ca cuộc chiến đấu của Đam Săn. Đó là cuộc chiến đấu vì danh dự, vì hạnh phúc gia đình và hơn nữa vì cuộc sống bình yên và sự phồn vinh của thị tộc. Đoạn trích này tiêu biểu cho những đặc trưng của thể loại sử thi anh hùng.

II. RÈN KĨ NĂNG 1. Tóm tắt diễn biến trận đánh theo đúng trật tự của các tình tiết và sự kiện

a) Đam Săn đến nhà Mtao Mxây khiêu chiến nhưng Mtao Mxây còn bỡn cợt chàng mà chưa chịu giao chiến ngay.

b) Bước vào cuộc chiến:

Hiệp đấu thứ nhất

Hai bên lần lượt múa khiên.

Mtao Mxây múa trước: tỏ ra yếu ớt và kém cỏi

Đam Săn múa khiên: tỏ ra mạnh mẽ, tài giỏi hơn

Kết quả hiệp đấu: Mtao Mxây chạy khắp nơi để tránh đường khiên Đam Săn múa.

Hiệp đấu thứ hai

Đam Săn múa khiên: sức mạnh như gió bão. Cây giáo đâm liên tiếp Mtao Mxây nhưng không thủng.

Đam Săn nhờ sự giúp đỡ của Ông Trời đã cắt được đầu của Mtao Mxây.

Dân làng Mtao Mxây nhất loạt theo Đam Săn về ngôi làng mới.

2. Cuộc chiến giữa Đam Săn và Mtao Mxây là cuộc chiến tranh mang tính chất thống nhất cộng đồng. Nó không phải là một cuộc chiến tranh xâm lược nhằm mục đích tàn sát, cướp bóc và chiếm giữ. Chính vì thế mà thái độ của nô lệ ở cả hai phía đối với việc thắng thua của hai tù trưởng cũng có những nét riêng:

Ở phía Mtao Mxây: Sau khi tù trưởng của mình thất bại, đông đảo nô lệ đều tâm phục và nghe theo lời vị tù trưởng mạnh hơn (“không đi sao được!… người nhà giàu cầm đầu chúng tôi nay đã không còn nữa”).Thái độ và hành động của đoàn người này chứng tỏ họ luôn mơ ước được trở thành một tập thể giàu có và hùng mạnh.Họ luôn mơ ước có được một người lãnh đạo dũng cảm, tài ba.

Ở phía Đam Săn: Dân làng tưng bừng náo nhiệt chào đón vị anh hùng của mình mới chiến thắng trở về. Họ đi lại sửa soạn vui mừng tấp nập không chỉ để mừng buôn sóc được mở mang, được hùng mạnh và giàu có mà còn để tiếp đón những người nô lệ mới bằng sự chân thành và hoà hợp (“… Các chàng trai đi lại ngực đụng ngực. Các cô gái đi lại vú đụng vú. Cảnh làng một tù trưỏng nhà giàu trông sao mà vui thế!”).

3. Đoạn trích tuy miêu tả cuộc chiến tranh giữa các thị tộc trong thời nguyên thuỷ, thế nhưng lại không chú trọng miêu tả cảnh chết chóc đau thương. Trái lại, tác giả dân gian chủ yếu miêu tả cảnh chiến thắng tưng bừng của phía Đam Săn. Cuộc chiến dừng lại khi Mtao Mxây thất bại. Thế nhưng sự thất bại của Mtao Mxây không làm cho dân làng lo sợ, hoang mang. Họ ngay lập tức theo về phía Đam Săn, hoà nhập với cuộc đồng mới một cách rất tự nhiên. Dân làng của Đam Săn cũng vậy, họ đón tiếp những người bạn mới rất chân tình. Không khí của buổi tiệc sau chiến thắng từng bừng náo nhiệt vui say không hề có một chút gợn nào. Lựa chọn cách thể hiện nghệ thuật này, tác giả dân gian đã nhận ra tính tất yếu của cuộc chiến tranh thị tộc – đó là cuộc chiến tranh không kìm hãm sự phát triểu của xã hội Ê-đê, mà trái lại, nó giúp những tập thể lẽ tẻ, rời rạc tập hợp thành những tập thể lớn hơn, mạnh hơn. Và cũng chỉ như vậy, họ mới trở thành một dân tộc trưởng thành thực sự. Cách lựa chọn để hiện nghệ thuật ấy cũng là cách để dân gian ngợi ca tâm vóc và sứ mệnh lịch sử của người anh hùng. Chỉ có những con người ­u tú của thời đại như vậy mới đủ sức đứng lên thống nhất các thị tộc nhỏ lẻ lại với nhau, gom những thị tộc ấy lại thành một cộng đồng lớn mạnh và giàu có.

4. Trong đoạn trích này, kiểu câu được dùng nhiều nhất là kiểu câu có sử dụng biện pháp so sánh, ví von. Những câu ấy, hoặc chứa biện pháp so sánh kiểu tương đồng (chàng múa trên cao, gió như bão; chàng múa dưới thấp, gió như lốc; đoàn người đông như bầy cà tong, đặc như bầy thiêu thân, ùn ùn như kiến như mối…), hoặc so sánh kiểu tăng cấp (Đam Săn múa khiên), cũng có trường hợp so sánh kiểu tương phản (đối lập giữa cảnh múa khiên của Đam Săn và Mtao Mxây). Những câu văn theo kiểu đòn bẩy này có giá trị rất lớn trong việc miêu tả nhân vật người anh hùng. Nó khẳng định và nâng bổng lên tài năng, sức mạnh của Đam Săn – người anh hùng uy danh lừng lẫy làm mờ đi cả sự giàu có và sức mạnh của kẻ thù.

Cần lưu ý thêm, nếu chúng ta tiến hành phân loại thì có thể thấy rất rõ ràng: các hình ảnh, sự vật được đem ra để so sánh ở đây đều lấy ra từ thế giới tự nhiên, từ vũ trụ. Như thế hàm ý của tác giả là muốn lấy vũ trụ để “đo” kích cỡ, tầm vóc của nhân vật anh hùng. Thủ pháp nghệ thuật này là một thủ pháp quen thuộc của sử thi. Nó giúp mang lại những giá trị thẩm mỹ rất đặc trưng cho thể loại này: đặc trưng về sự trang trọng, hoành tráng và dữ dội.

5. Sự xuất hiện của Ông Trời (thần linh) và việc can thiệp của Ông Trời vào chiến thắng của Đam Săn chứng tỏ ở thời kì ấy, con người và thần linh gắn bó mật thiết với nhau. Hay nói cách khác, nó là dấu vết của tư duy thần thoại trong sử thi, dấu vết của một xã hội chưa có sự phân hóa giai cấp rạch ròi. Tuy nhiên cũng từ câu chuyện này có thể nhận thấy, dù có can thiệp vào công việc của con người nhưng thần linh chỉ đóng vai trò là người “cố vấn”, “gợi ý” hành động chứ không phải là người quyết định tối cao kết quả của cuộc chiến. Như vậy trong mối quan hệ với các thần, người anh hùng vẫn giữ được vai trò quyết định và có tính độc lập riêng. Sắp đặt câu chuyện theo kiểu như vậy cũng là một hình thức đề cao vai trò của nhân vật anh hùng, đề cao tinh thần dân chủ của thời thị tộc cổ xưa.

Soạn Bài Chiến Thắng Mtao Mxây Ngữ Văn Lớp 10

Soạn bài Chiến thắng Mtao Mxây ngữ văn lớp 10 1) Sử thi là gì ? -Sử thi là một thể loại văn học lớn có giá trị sử thi hào hùng của một dân tộc, sử thi chủ yếu viết về đề tài lịch sử có giá trị sâu sắc hay những câu chuyện sử thi, sử thi thường mang những yếu tố dân tộc sâu sắc, trong mỗi sử thi đều nhấn mạnh yếu tố dân tộc hay những đặc săc của một nền dân tộc, ca ngợi anh hùng ca…. Có hai loại sử thi: + Sử thi thần thoại và sử thi hy lạp 2) Tóm tắt tác phẩm …

1) Sử thi là gì ?

-Sử thi là một thể loại văn học lớn có giá trị sử thi hào hùng của một dân tộc, sử thi chủ yếu viết về đề tài lịch sử có giá trị sâu sắc hay những câu chuyện sử thi, sử thi thường mang những yếu tố dân tộc sâu sắc, trong mỗi sử thi đều nhấn mạnh yếu tố dân tộc hay những đặc săc của một nền dân tộc, ca ngợi anh hùng ca…. Có hai loại sử thi: + Sử thi thần thoại và sử thi hy lạp

2) Tóm tắt tác phẩm

Đăm săn về làm chồng của Hơ Nhi và Hơ Nhị, từ đó anh trở thành một tù trưởng giàu có và có tiếng, khi các tù trưởng khác tới cướp vợ thì anh ta đã chiến đấu anh dũng để cứu vợ mình, trải qua những trận đấu kiếm khác nhau anh ta đã dành được chiến thắng, và chiến thắng đó đã làm anh dạng rỡ trước dân làng và cả một dòng họ, nhưng việc chặt cây than đã khiến cho hai vợ của anh ta chết, anh ta đã tìm cách lên nhờ trời cứ vợ mình nhưng không được, và anh ta lại có ý định hỏi thần mặt trời làm vợ và bị từ chối trên đường trở về anh ta đã chết và đầu thai thành con ruổi vào chị gái và sinh ra Đăm săn luyến tiếp.

3) Vị trí

– Đoạn trích này nói về cuộc chiến tranh giữa Đăm săn và MtaoMxay, đây là sự khiêu chiến giữa các tù trưởng.

II) Tác phẩm . 1. Cuộc chiến giữa MTao Mxây và Đăm Săn

– Vì muốn cứu vợ của mình Đăm Săn đã chiến đấu với MTao Mxây, ban đầu Mtao Mxây tỏ ra kiêu ngạo nhưng cuối cùng cũng phải khiêm nhường trước Đăm Săn, những cuộc chiến đấu diễn ra rất sôi nổi.

+ Hiệp 1: do MTao MXây múa kiếm trước, những động tác được so sánh như những quả mướp khô nhưng tính cách kiêu ngạo của hắn thì không hề giảm, nhìn vào những hành động đó của MTao Mxây, Đăm săn vẫn không hề bị ảnh hưởng mà vẫn giữ thái độ bình tĩnh, và chiến đấu trước sự kiêu ngạo của hắn, thái đọ bình tĩnh và lý trí đã giúp cho Đăm Săn chiến thắng là đăm vào MTao Mxây nhưng lại không thủng.

+ Hiệp 2: Đăm Săn đã nén cái chày tròn vào trúng tai của MTao Mxây, lúc này MTao Mxây da diết van xin được sống, nhưng do tội ác của hắn quá lớn mà Đăm Săn đã chặt đầu hắn đem bêu ra ngoài đường.

2. Những câu nói và hành động của đông đảo nô lệ đối với cuộc chiến của hai tù trưởng để nói ra thái độ tình cảm của cộng đồng Êđê đối với mục đích của cuộc chiến nói chung, nói với người anh hùng sử thi nói riêng.

– Những tôi tớ của Đăm Săn: những người anh hùng, chiến thắng của Đăm Săn làm tăng thêm sức mạnh của cả một cộng đồng to lớn, ca ngợi anh hùng sử thi của dân tộc, mọi người thì phấn khích khi sự chiến thắng của Đăm Săn trở về, qua đây cũng muốn nói lên một điều rằng chính nghĩa luôn thắng phi nghĩa.

– Ý nghĩa thời đại: được thể hiện rất sâu sắc qua đó nó nêu lên tầm vóc lịch sử to lớn của một dân tộc hùng mạnh.

4. Hành động và câu nói của các tù trưởng qua cuộc giao chiến:

Lời nói:

– MTao MXây : Khoan diếng, khoang, để ta xuống. ngươi không được đâm ta khi ta xuống.

– Đăm Săn : sao ta lại phải đâm ngươi khi ngươi đang xuống nhỉ.

Qua đây nói về: tính cách và con người của hai tù trưởng Mtao Mxay là một con người hèn nhát, lo sợ nhưng lại rất huênh hoang, đối với nhân vật đó là anh hùng sử thi Đăm Săn người hùng trong lòng dân tộc là một người có khí phách hiên ngang, anh hùng cương trực. Hành động:

– MTao MXây: khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn óng ánh như cầu vòng, trông hắn dữ tợn như một vị thần dáng tần ngần do dự, mỗi bước mỗi đắn đo:

-Đây là những hành động dữ tợn tỏ ra huênh hoang những thực chất tài năng kém cỏi vô dụng. Đăm Săn: Chàng múa trên cao gió như bão, chàng múa dưới thấp gió như lốc: dáng vóc của Đăm Săn thể hiện lên vẻ oai phong lẫm liệt của người anh hùng sử thi.

Qua những lời nói và hành động trên tác giả đã phác họa sâu sắc tính cách của các nhân vật và cũng là phản ánh đậm nét những tính cách và con người của hai tù trường thông qua cuộc chiến này cũng làm tôn vinh lên vẻ đẹp của người anh hùng Đăm săn.

2. Trong đoạn trích cuối của truyện đó là niềm vui mừng khi đăm săn trở về niềm vui ăn mùng của cả miền dân tộc Ê đê, những tục lệ của dân tộc đã được thể hiện nhằm nói về nền văn hóa của dân tộc Ê đê, ở đây tác giả đã sử dụng rất nhiều những biện pháp so sánh, biện pháp trùng điệp phóng đại … để làm tăng lên vẻ đẹp của người anh hùng dân tộc Đăm Săn, khắc họa tầm vóc lớn lao đẹp đẽ của người anh hùng sử thi.

Soạn Bài Chiến Thắng Mtao Mxây Sbt Ngữ Văn 10 Tập 1

1. Trong đoạn kể và tả cảnh giao chiến giữa hai tù trưởng, tác giả sử thi đã sử dụng phép so sánh. Hãy liệt kê và phân tích những câu nói và những hành động, cử chỉ của từng tù trưởng và của chính tác giả sử thi nhằm :

a) Thấy rõ sự hơn, kém giữa hai tù trưởng về các mặt : tài năng, phẩm chất (với Mtao Mxây, cần lưu ý thêm sự miêu tả vẻ ngoài của hắn).

b) Thấy rõ tình cảm, thái độ của tác giả dân gian đối với mỗi tù trưởng.

Trả lời:

Phép so sánh (so sánh tương phản) được dùng nhằm làm nổi bật những tài năng, phẩm chất hơn hẳn kẻ thù của Đăm Săn. Việc so sánh được thể hiện lần lượt qua các chặng trong diễn biến của cuộc đấu tay đôi giữa hai tù trưởng :

– Đăm Săn khiêu chiến và thái độ ngạo nghễ của Mtao Mxây.

– Hiệp đấu thứ nhất:

+ Mtao Mxây múa khiên trước và tỏ ra kém cỏi.

+ Đăm Săn múa ngay tiếp đó và tỏ ra tài giỏi hơn hẳn.

– Hiệp đấu thứ hai:

+ Đăm Săn lại múa khiên, đâm Mtao Mxây nhưng không trúng.

+ Đăm Săn ngủ (thực ra là nằm thiếp đi vì mệt) và trong mơ được ông Trời bày cách đánh thắng kẻ thù.

– Hiệp đấu thứ ba :

+ Tỉnh dậy, Đăm Săn đuổi đánh kẻ thù, dồn hắn lăn quay ra đất.

+ Mtao Mxây vẫn ngoan cố “mặc cả” với Đăm Săn hòng làm nhụt ý chí chiến đấu của chàng.

– Kết thúc : Đăm Săn kết thúc số phận kẻ thù và cuộc đấu chấm dứt.

Có thể nhận thấy rằng đoạn kể này sử dụng hai loại lời : lời đối thoại giữa hai nhân vật và lời kể của nghệ nhân: Lời đối thoại giữa hai nhân vật là nơi nghệ nhân bộc lộ gián tiếp tình cảm, thái độ của mình đối với mỗi nhân vật, nhưng đồng thời là nơi mỗi nhân vật bộc lộ trực tiếp con người mình. Còn lời kể của nghệ nhân hoàn toàn chỉ là nơi nghệ nhân bộc lộ trực tiếp tình cảm, thái độ đối với nhân vật.

Vì thế, anh (chị) cần tách riêng từng loại lời khi liệt kê và phân tích. Mỗi loại lời sẽ có chức năng riêng (do vậy có ý nghĩa riêng, giá trị riêng) trong việc thể hiện sự hơn, kém của mỗi bên giao đấu cũng như trong việc nói lên thái độ, tình cảm của người kể đối với nhân vật. Ví dụ :

a) Trước lúc bước xuống thang, Mtao Mxây đã có câu nói ngăn ngừa Đăm Săn thừa cơ đâm lén (“Ngươi không được đâm ta khi ta đang đi xuống đó, nghe !”). Lời đáp của Đăm Săn (một cách nói có hàm ý khinh bỉ qua một sự so sánh đầy giễu cợt) đã rõ ràng đến thế, vậy mà Mtao Mxây vẫn không hết sợ (“Ta sợ ngươi đâm ta khi ta đang đi lắm”). Đăm Săn phải một lần nữa nhắc lại, khẳng định cách hành xử đàng hoàng của mình, Mtao Mxây mới dám bước xuống đất.

Ở đây, ta vừa “đọc” được nhân cách kém cỏi của Mtao Mxây và đối lập lại là phong thái đàng hoàng, tính cách trung thực của Đăm Săn, vừa “đọc” được thái độ, tình cảm của người kể đối với mỗi nhân vật.

b) Lời người kể chuyện không hề vô tư mà bộc lộ một cách nhìn nhận, một thái độ đánh giá rõ ràng. Qua lời nghệ nhân, ta thấy lộ ra một sự trái ngược hết sức “đáng ngạc nhiên” của Mtao Mxây giữa vẻ ngoài hung tợn (dữ như một vị thần ác) với sự hèn hạ, yếu đuối trong thực chất (tần ngần do dự đi đi lại lại từ nhà trong ra nhà ngoài, lòng đầy đắn đo, lo âu).

Đoạn lời thoại này cho ta hiểu vì sao sau đó Mtao Mxây cứ muốn “nhường” đối thủ múa khiên trước.

Anh (chị) có thể theo gợi ý trên để tiếp tục liệt kê và phân tích những dẫn chứng rút ra từ văn bản.

– Diễn xướng sử thi Tây Nguyên là một lối kể chuyện bằng một vở diễn độc đáo cho đến nay mới chỉ thấy có ở Tây Nguyên : vở diễn dành cho “một sân khấu một diễn viên” (Nhi-cu-lin). Bởi vậy ngôn ngữ đối thoại của các nhân vật nhiều khi cũng là hành động của họ. Lí luận văn học gọi đây là tính hành động của ngôn ngữ kịch.

– Trong văn bản khan, lời kể của nghệ nhân không chỉ có chức năng dẫn truyện (như trong văn bản kịch hiện đại) mà còn có chức năng bộc lộ thái độ của người kể và chức năng giao lưu giữa người kể với người nghe bởi khan là một hình thức sinh hoạt văn nghệ dân gian, qua đó người kể và người nghe cùng tìm đến sự nhất trí trong cách đánh giá, nhìn nhận các nhân vật.

Chính do đặc điểm này mà việc phân tích lời kể của nghệ nhân giúp ta hiểu được thái độ và tình cảm của toàn thể cộng đồng Ê-đê đối với những gì được văn bản khan thuật lại.

2. Phần cuối đoạn trích có miêu tả Đăm Săn trong bữa tiệc mừng chiến thắng. Anh (chị) hãy cho biết ý kiến của mình về hai nhận định sau :

a) ” […] Cách miêu tả nhân vật đã thể hiện quan niệm lí tưởng về vẻ đẹp của người đàn ông của nhân dân Ê-đê”.

b) “Sử thi Đăm Săn là câu chuyện thơ về cuộc đời của người dũng sĩ và những chiến công của chàng. Những người diễn xướng không chỉ ca ngợi thủ lĩnh của bộ lạc là Đăm Săn mà còn cất lời ca ngợi tất cả những người của cộng đồng – tất cả người làng“.

(Nhi-cu-lin, Trường ca dân tộc Tây Nguyên, bản dịch của Viện Văn học)

Trả lời:

a) Nhận định thứ nhất muốn nhấn mạnh quan niệm thẩm mĩ của tập thể bộ lạc Ê-đê thời đại Đăm Săn về “một người đàn ông đẹp”:

– Đó là một người đàn ông đẹp về hình thể, sức vóc.

– Đó còn là một người đàn ông có đủ mọi phẩm chất mà toàn thể tộc người đang mơ ước có được (cao thượng, dũng cảm, ngoan cường, lao động và chiến đấu đều phải giỏi, hết mình vì sự thịnh vượng, giàu có, hùng mạnh của bộ lạc).

– Cao hơn nữa, một người đàn ông đẹp là phải có sự thống nhất, sự trùng khít giữa sự tự đánh giá vói sự đánh giá của cộng đồng về anh ta ; danh tiếng của anh ta là danh tiếng của cộng đồng.

Anh (chị) có thể tìm trong đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây những dẫn chứng sinh động cho một quan niệm về vẻ đẹp hoàn chỉnh, hoàn mĩ của người đàn ông Ê-đê được biểu hiện ở Đăm Săn – người tù trưởng anh hùng và phân tích để thấy đó vừa là vẻ đẹp cần có ở mỗi người đàn ông, vừa là vẻ đẹp cần có ở mọi người đàn ông nói chung trong xã hội thời Đăm Săn.

b) Nhận định thứ hai muốn nói về thái độ, động cơ tình cảm của nghệ nhân kể khan (và qua đó là thái độ, động cơ tình cảm của toàn thể tộc người Ê-đê – những người sáng tạo, lưu hành và thưởng thức bản khan trong môi trường sinh hoạt văn hoá mà chính họ tham gia trực tiếp) đối với “cuộc đời của người dũng sĩ và những chiến công của chàng”. Nghĩa là qua việc ca ngợi Đăm Săn và bằng việc ca ngợi Đăm Săn, nghệ nhân Ê-đê muốn ca ngợi toàn thể bộ lạc mình – từ người tù trưởng đến tất thảy những người dân thường, từ vị thủ lĩnh oai hùng, “ngang tàng từ trong bụng mẹ” cho đến “nghìn chim sẻ, vạn chim ngói”. Nói khác đi, Nhi-cu-lin mụốn nhấn mạnh đến tính chất toàn dân của hình tượng Đăm Săn.

3. Vì vợ là Hơ Nhị bị Mtao Mxây bắt cóc nên Đăm Săn tìm đánh hắn để đòi lại nàng. Thế nhưng sau khi đã giết được kẻ thù thì “Đăm Săn không nhớ gì đến vợ nữa. Bây giờ cái chính đối với chàng là chiến lợi phẩm – của cải thu được và nô lệ” (Nhi-cu-lin).

Anh (chị) hãy lựa chọn câu trả lời đúng trong hai phương án sau và lí giải sự lựa chọn của mình.

A – Cuối cùng Đăm Săn đã hành động trái với động cơ, mục đích mà chàng nói ra trước đó.

B – Hành động của Đăm Săn không hề mâu thuẫn, mà trái lại vẫn thống nhất với những lời nói ra trước đó.

Trả lời:

A là phương án đúng.

Ở đây không hề có mâu thuẫn. Đây là điểm đặc trưng cho kiểu nhân vật anh hùng sử thi : mọi hành động của nhân vật có vẻ ngoài như là chỉ xuất phát từ mục đích cá nhân, nhưng thực chất sâu xa bên trong lại hoàn toàn phù hợp với khát vọng, nhu cầu, tính cách của toàn thể cộng đồng.

Dựa vào gợi ý trên, anh (chị) cần phân tích sao cho nổi bật được sự thống nhất giữa động cơ ban đầu “thúc ép” Đăm Săn đi đánh Mtao Mxây với cái động cơ khiến cho khi đã chiến thắng kẻ thù rồi, chàng lại “quay ra” chỉ biết say sưa với bao của cải và nô lệ vừa giành được, với viễn tưởng về oai danh lừng lẫy của mình và về sự hùng mạnh của bộ lạc, “dường như” quên hẳn động cơ ban đầu.

Lí giải được điều này có nghĩa là anh (chị) đã hiểu sâu sắc bản chất của hình tượng anh hùng sử thi và điều gì đã tạo nên vẻ đẹp một đi không trở lại mà đời sau “không thể bắt chước” (Mác) của kiểu hình tượng anh hùng đó.

4. Kết thúc đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây có đoạn :

Cả miền Ê-đê Ê-ga ca ngợi Đăm Săn là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng không lùi bước. Ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác một tấm áo chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghênh ngang đủ giáo gươm, đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre, chàng Đăm Săn hiện ra là một trang tù trưởng mới giàu tên, đang tràn đầy sức trai, tiếng tăm lừng lẫy. Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng nằm sấp thì gãy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc : Đăm Săn vốn đã ngang tàng từ trong bụng mẹ.

Trong đoạn văn trên, tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì để miêu tả nhân vật ? Hãy phân tích giá trị miêu tả và biểu cảm của các biện pháp đó.

Trả lời:

Các biện pháp nghệ thuật sau đã được sử dụng : so sánh, phóng đại, so sánh trùng điệp, liên tiếp nhiều vế, từ mô tả từng phần đến mô tả bằng một nhận xét bao trùm, khái quát (với một từ rất Ê-đê có giá trị khái quát cao).

Anh (chị) cần thực hiện hai yêu cầu :

– Thống kê và phân loại các biện pháp nghệ thuật (với dẫn chứng cụ thể) đã được sử dụng.

– Phân tích giá trị của từng biện pháp đó trong việc mô tả hình tượng người anh hùng sử thi vừa chân thực vừa có phần hư cấu hết sức độc đáo ; phân tích giá trị của những biện pháp đó trong việc bộc lộ tình cảm của nghệ nhân kể khan (qua đó, của toàn thể nhân dân) đối với nhân vật anh hùng sử thi.

5. Trong đoạn trích ở SGK, ông Trời đã bày cách cho Đăm Săn đánh thắng Mtao Mxây.

a) Chứng minh rằng việc ông Tròi xuất hiện trong vai trò người trợ giúp là một biện pháp nghệ thuật phổ biến trong nhiều thể loại tự sự dân gian.

b) Việc sử dụng biện pháp nghệ thuật đó giúp ta hiểu được những gì về quan niệm, thái độ của nhân dân đối với người anh hùng ?

c) Việc thần linh giúp đỡ người anh hùng nói chung, Đăm Săn nói riêng, có làm lu mờ vai trò của người anh hùng trong diễn biến cốt truyện không ? Điều đó có ý nghĩa như thế nào ?

Trả lời:

Bài làm cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau :

a) Chứng minh rằng việc sử dụng lực lượng thần kì (ông Trời, Bụt,…) phù trợ cho nhân vật chính là một biện pháp nghệ thuật phổ biến trong nhiều thể loại tự sự dân gian.

Để chứng minh điều đó, anh (chị) cần tìm thêm những dẫn chứng cùng loại ở một số truyện cổ dân gian các dân tộc Việt Nam, ví dụ : Thánh Gióng, Sự tích Hồ Gươm,… (truyền thuyết); Thạch Sanh, Tấm Cám,… (truyện cổ tích) ;…

b) Nêu lên ý nghĩa của việc sử dụng biện pháp nghệ thuật đó :

– Nhằm giúp nhân vật chính vượt qua thử thách.

– Giúp cho cốt truyện phát triển đến khi nào mục đích của người dựng truyện được thể hiện trọn vẹn.

– Nói lên thái độ, tình cảm của nhân dân đối với nhân vật chính.

– Vì sao chỉ có người anh hùng (truyền thuyết) hoặc người lương thiện (truyện cổ tích) mới được lực lượng thần kì trợ giúp?

– Để các thế lực thần linh trợ giúp như vậy, nhân dân bộc lộ tình cảm, thái độ gì đối với nhân vật ?

c) Về mặt nghệ thuật, sự phù trợ của thần linh có tác dụng như thế nào đối với việc lí tưởng hoá nhân vật anh hùng ?

chúng tôi

Bạn đang xem bài viết Giáo Án Ngữ Văn 10: Chiến Thắng Mtao trên website Maiphuongus.net. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!